Interviews met ooggetuigen nu beter doorzoekbaar op Oorlogsbronnen.nl

Oorlogsbronnen.nl biedt honderden interviews met ooggetuigen over het leven tijdens de oorlog. Deze verhalen zijn nu eenvoudiger te doorzoeken.

03.08.2026

Interviews met ooggetuigen nu beter doorzoekbaar op Oorlogsbronnen.nl

Oorlogsbronnen.nl bevat al jaren enkele honderden interviews met ooggetuigen van de Tweede Wereldoorlog, zowel audio als video-opnames. Deze waardevolle bronnen geven een uniek beeld van de beleefde werkelijkheid van het leven tijdens de oorlog. Nu zijn deze interviews beter vindbaar en doorzoekbaar op Oorlogsbronnen.nl. Wat hebben we gedaan?

Van individuele interviews naar verrijkte segmenten

De interviews zijn lange, diepgravende gesprekken die meestal langer dan een uur duren en een veelheid aan onderwerpen behandelen. Dit zijn waardevolle historische bronnen, maar sluiten minder goed aan bij de manier waarop hedendaagse internetgebruikers informatie tot zich nemen: in overzichtelijke fragmenten die direct aansluiten bij hun zoekvraag. Door de interviews op te delen in afzonderlijke segmenten zijn ze niet alleen toegankelijker voor een breed publiek, maar ook beter doorzoekbaar en daardoor bruikbaarder voor historisch onderzoek.

Kindertransporten: 'Joodse kinderen in kamp Vught' - Interview 05, JACQUES FURTH

Bekijk dit interview op Oorlogsbronnen.nl

Slim verrijkt met titels en trefwoorden
Deze segmenten hebben we vervolgens verrijkt met een eigen titel zodat meteen duidelijk is vanuit de zoekresultaten waar het segment over gaat. Ook hebben we het segment verrijkt met trefwoorden uit de WO2-thesaurus, waardoor het gekoppeld wordt aan thema’s op de website en zo antwoord geeft op vragen over het wie, wat, waar en wanneer van de geschiedenis.

Relevante fragmenten op de themapagina’s
Op verschillende themapagina’s van Oorlogsbronnen.nl zie je nu onder het kopje ‘Interviews’ relevante segmenten. Een segment blijft altijd onderdeel van het totale interview zodat je als gebruiker direct verder kunt kijken als je dat wilt. Het segment wordt zo een prikkelende ingang om dieper in een onderwerp of interview te duiken.

Bekijk interviews over transporten

Over de voorgeschiedenis
Het project Erfgoed van de Oorlog begon in 2007 en stelde middelen beschikbaar voor digitalisering en ontsluiting van erfgoed uit de Tweede Wereldoorlog. Als onderdeel van dit programma werden in diverse projecten enkele honderden interviews opgenomen waarin verschillende perspectieven van mensen tijdens de oorlog werden vastgelegd: van slachtoffers van vervolging tot mensen uit het verzet, van militairen tot ooggetuigen van bombardementen. Deze interviews werden gepubliceerd op Getuigenverhalen.nl, maar kregen ook al snel een plek op Oorlogsbronnen.nl. Daar hebben we in het afgelopen jaar gewerkt aan het verbeteren van de vindbaarheid en presentatie van die interviews.

LLMs als tool: niet perfect, wel bruikbaar

Een technisch uitstapje: honderden interviews met de hand opknippen in segmenten is een enorme klus. Op de website Onsland.nl, dat we samen met het Indisch Herinneringscentrum beheren, was het aantal interviews veel kleiner en hebben we daar wel voor gekozen. Voor de collectie met oral history interviews op Oorlogsbronnen.nl hebben we gekeken naar de mogelijkheden van Large Language Models (LLMs) voor het geautomatiseerd segmenteren en verrijken van interviews.

Mei 2025: Eerste pipeline

Bouw van een eerste pipeline met een LLM (gpt-4.1-mini) voor fragmentselectie en WO2- thesauruskoppeling via fuzzy string matching, vector similarity en LLM-hiërarchiematching. Bij die laatste methode liep het model de hele thesaurusboom van boven naar beneden af en koos de concepten die het relevant vond. De output is voorgelegd aan vrijwilligers in een crowdsourceproject.
Resultaat: Uit de crowdsourcing bleek dat de LLM nog veel relevante concepten miste én fragmenten selecteerde die vrijwilligers niet interessant vonden.

Januari 2026: Optimalisatie van prompts

Twee VU-studenten scherpten de gebruikte prompts aan tijdens een minorproject.
Resultaat: Een merkbaar betere selectie van fragmenten en nauwkeurigere koppeling met thesaurusconcepten.

April – Juni 2026: Onderzoek naar KG-RAG

VU-student Feruza Bakhtiyorova onderzocht in haar Bacherlorscriptie de inzet van Knowledge Graph-RAG (KG-RAG) voor conceptkoppeling.
Resultaat: KG-RAG bracht meer ruis met zich mee, maar vond juist wél de specifieke concepten die eerdere methodes lieten liggen. Advies om in volgende versies meer van de integrale interviewcontext mee te laten wegen tijdens de conceptkoppeling.

Juli 2026: Nieuwe versie pipeline

Herontwerp van de pipeline waarin de LLM het hele interview leest, een segmentenoverzicht met titel en onderwerp maakt, en via eigen zoektermen (combinatie van full-text en vector semantic search) zoekt in de thesaurus.
Resultaat: De resultaten zijn veelbelovend. Specifieke concepten worden nu wél gevonden terwijl de ruis minimaal is. We experimenteren verder om de pipeline klaar te stomen voor de eindgebruiker.

Voorbeeld uit segmentenoverzicht

{
"title": "Anny Sulzbach vertelt over de afkeer van haar man van de Joodsche Raad",
"onderwerp": "Anny Sulzbach legt uit waarom haar man weigerde om een 'Sperre' (uitstel van deportatie) via de Joodsche Raad te regelen, omdat hij het gevoel had dat de Joodsche Raad een 'spelletje' speelde en de Duitsers hiermee faciliteerde.",
"start_time": "00:26:29",
"end_time": "00:27:57"
}

Van metadata naar full-tekst doorzoekbaar

De interviews waren op Getuigenverhalen.nl ook op basis van de volledige ondertitels of transcripten doorzoekbaar. Dat hebben we op Oorlogsbronnen.nl nu ook gerealiseerd. Daardoor navigeer je snel naar relevante informatie binnen een interview. In combinatie met de segmenten weet je als gebruiker veel eerder of een interview voor jou interessant is.

Oral history: belangrijker dan ooit?

Er zijn steeds minder ooggetuigen van het eerste uur in leven. Deze interviewcollecties worden daarmee een nog belangrijker historisch document. We hopen door bovenstaande verbeteringen aan de presentatie van deze interviews op Oorlogsbronnen.nl ervoor te zorgen dat deze persoonlijke verhalen onderdeel blijven van het begrip van de geschiedenis, niet alleen voor onderzoekers, maar juist ook voor het brede publiek.